(စ)-စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်ရာတွင် သဘောသဘာဝချင်းကွဲပြားသည့် ရောင်းခွန်ဝယ်ခွန်များ ထမ်းဆောင် ခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ကြေးပေးသွင်းခြင်းတို့ကို သီးခြားစီပေးဆောင်စေရန် ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ခြင်းရှိ/မရှိနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း

 

(စ)-စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်ရာတွင် သဘောသဘာဝချင်းကွဲပြားသည့် ရောင်းခွန်ဝယ်ခွန်များ ထမ်းဆောင် ခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ကြေးပေးသွင်းခြင်းတို့ကို သီးခြားစီပေးဆောင်စေရန် ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ခြင်းရှိ/မရှိနှင့် မှတ်ပုံတင်ကြေးပေးသွင်းရန်နှင့် ကျသင့်တံဆိပ်ခေါင်းတန်ဖိုးသတ်မှတ်ရာတွင် အခြေခံထားတွက်ချက် ရန် စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်း စိစစ်ရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ပေးသည့်စံတန်ဖိုး (Guidance Value)နှင့် တွက်ချက်နည်းစနစ်များကို စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်မည့်ပြည်သူများ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖော်ပြပေးရန် အစီအစဉ်ရှိ/မရှိနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း

၁၉၀၈ ခုနှစ်၊ စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၇ အရ အခုနောက်ပိုင်းပြင်ဆင်သည့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ စာချုပ်စာတမ်းများ မှတ်ပုံတင်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၆ အရ မှတ်ပုံမတင်မနေရစာချုပ်စာတမ်းများကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်း ထားခြင်းရှိပါကြောင်း၊ ၎င်းစာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင်ခြင်း၏ ပကတိမူလ ရည်ရွယ်ချက်က ပြည်သူများကြား အရောင်းအဝယ်များ လုပ်ကြခြင်းနှင့် လွှဲပြောင်းမှုများလုပ်ကြခြင်းများတွင် စာချုပ်များချုပ်ကြပါကြောင်း၊ ၎င်းစာချုပ်များကို စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲပြီးမှ ပြည်သူများကို အကာအကွယ်ပေးနိုင်ရန် ဖြစ်ပါကြောင်း၊ စနစ်တကျမှတ်ပုံတင်ထားမှသာ ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းမှုများအတွက် တရားဝင်ခိုင်ခိုင်မာမာ အရေးဆိုနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ဥပမာအားဖြင့် မြေကွက်တစ်ကွက် ဝယ်ထားသူတစ်ယောက်က မိမိ ဝယ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်စာချုပ်ကို မှတ်ပုံတင်ထားမှသာ တရားဝင်ပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲပြောင်းရယူထားသည့် အနေအထားရှိမည်ဖြစ်ပြီး ထိုမြေကွက်ကို မိမိအမည်ပေါက် ပြန်လည် လွှဲပြောင်း၍ ရမည်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ထို့အပြင် တရားရုံးတွင် ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း သက်သေခံ တင်သွင်းခွင့် စသည့်အခွင့်အရေးများကိုလည်း ရရှိမည်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ သို့သော် နှစ်ဦးသဘောတူလက်မှတ် ရေးထိုးထားသော အရပ်စာချုပ်နှင့်ဆိုလျှင် ၎င်းအခွင့်အရေးများ မရနိုင်ပါကြောင်း၊

ပြည်သူအများစုကတော့ ပိုင်ဆိုင်မှုကို လွှဲ‌ပြောင်းကြရာတွင် အရပ်စာချုပ်‌များ Special Power, General Power များနှင့်လုပ်ကြခြင်း များပါကြောင်း၊ စာချုပ်စာတမ်းကို လုပ်ဆောင်သည့် နေရာတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားနည်းပြီး ငွေကုန်ကြေးကျ များပါကြောင်း၊ နောက်တစ်ချက်က စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်မည်ဆိုလျှင် အခွန်တံဆိပ်ခေါင်း ဆောင်ရပါကြောင်း၊ အခွန်တံဆိပ်ခေါင်း ဆောင်ရသည့်အခါတွင်လည်း မှတ်ပုံတင်ရုံးတွင် တင်ရပါကြောင်း၊ သို့သော်လည်း အခွန်တံဆိပ်ခေါင်းကိုကျ အခွန်ရုံးကနေလုပ်ပါကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းတန်ဖိုးကို သတ်မှတ်သည့် နေရာတွင် တကယ့်တကယ် ငါးဦးကော်မတီဖွဲ့ပြီးမှ ထိုမြေကွက်၏ တန်ဖိုးက မည်မျှရှိသည်ဆိုသည်ကို ငါးဦးကော်မတီက ဆုံးဖြတ်ပါကြောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် အခွန်ဦးစီးမှူးမှ အခွန်တံဆိပ်ခေါင်း ရောင်းပေးရပါကြောင်း၊ တကယ့်အပြင်တွင် လက်တွေ့ဖြစ်နေသည်မှာ ထိုတံဆိပ်ခေါင်းများ မြေကွက်၏ တန်ဖိုးကို အခွန်ဦးစီးမှူးတစ်ဦးကသာ သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့်သူ ဆုံးဖြတ်ပြီးမှ ၎င်းအခွန် တံဆိပ်ခေါင်းကို သူကိုယ်တိုင် ပြန်လည်ရောင်းချပြီးမှသာလျှင် သူကနေပြီးမှ မှတ်ပုံတင်ဦးစီးဌာနက ဦးစီးမှူးကို ပြန်လည်အကြောင်းကြားပြီးမှ မှတ်ပုံတင်ပေး၍ ရပြီဟုပြန်ပြောပါကြောင်း၊ တကယ်တမ်းကျ စာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က ပြည်သူများကို အကာအကွယ်ပေးရန် ဖြစ်သော်လည်း မိမိတို့ဘက်က ထိုက်သင့်သည့် အခွန်ဆောင်ပြီးမှ လိုအပ်သည်များကို ပြည့်မီအောင် ဆောင်ရွက်ပြီးမှသာလျှင် ပြည်သူများကို အကာအကွယ်ပေးမည်ဆိုသည့် အနေအထားမျိုး ဖြစ်နေပါကြောင်း၊ တကယ်တမ်း အခွန်ဆောင်သည်မှာ အခွန်ကောက်ဖို့က အခွန်ဦးစီးဌာနက သီးခြားဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သကဲ့သို့ တစ်ဖက်က မှတ်ပုံတင်ခြင်းကလည်း ပြည်သူများအတွက် အကာအကွယ်ပေးရမည်က မှတ်ပုံတင်ရုံးက သီးခြားဆောင်ရွက်ရမည့် ကိစ္စမျိုးဖြစ်ပါကြောင်း၊ ယခုလို သဘောသဘာဝချင်း မတူသည့်ကိစ္စနှစ်ခုကို တွဲလုပ်ထားသည့်အခါ ပြည်သူများမှာ အခက်အခဲဖြစ်ပါကြောင်း၊ အခက်အခဲဖြစ်သည့်အတွက် မှတ်ပုံတင်ခြင်းမရှိဘဲ Special Power၊ General Power နှင့်လုပ်ကြရပါကြောင်း၊ ထိုအခါ Special Power နှင့်သာ ပိုင်ဆိုင်မှုရရှိထားသူ တစ်ဦးထံမှ ဝယ်ယူသူတစ်ဦးက မိမိအမည်ပေါက် လျှောက်ထားလိုသည့်အခါ မိမိကိုရောင်းချလိုက်သူထံ တာဝန်ယူမှုမရရှိနိုင်ဘဲ မူလပိုင်ရှင်၏တရားဝင် လွှဲပြောင်းမှုကို ပြန်လည်တောင်းခံရပါကြောင်း၊ Special Power နှင့် ပေးထားသည့် ကိစ္စတစ်ခုကို တရားဝင်ပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲပြောင်း၍ မရပါကြောင်း၊ ၎င်းအတွက်ကို မူလပိုင်ရှင်ထံက ပိုင်ဆိုင်မှုကို ပြန်လည်ပြီးမှ Confirm  ပြန်လုပ်ရပါကြောင်း၊ ထိုအခါမှာ မူလပိုင်ရှင်က မရှိတော့ပါကြောင်း၊ ဒါမှမဟုတ် ဆုံးပါးသွားပြီဖြစ်ပါကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် မိမိမေးမြန်းလိုသည်မှာ စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်ရာတွင် သဘောသဘာဝချင်း ကွဲပြားသည့် ရောင်းကုန်ဝယ်ကုန်များ ထမ်းဆောင်ခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ကြေး ပေးသွင်းခြင်းတို့ကို သီးခြားဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် ပြင်ဆင်ပေးရန် အစီအစဉ်ရှိ/မရှိ၊ မှတ်ပုံတင်ကြေး ပေးသွင်းရန်နှင့် ကျသင့်အခွန်တံဆိပ်ခေါင်းသတ်မှတ်ရာတွင် အခြေခံထားတွက်ချက်ရန် စာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင် လုပ်ငန်းစိစစ်ရေးအဖွဲ့က သတ်မှတ်ထားသည့် စံတန်ဖိုး (Guidance Value) နှင့် တွက်ချက်နည်းစနစ်များကို စာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင်သည့် ပြည်သူများ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖော်ပြပေးရန် အစီအစဉ်ရှိ/မရှိကို သိရှိလိုပါကြောင်း မေးမြန်းပါသည်။


ဖြေကြားသူ
စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင်‌့ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးလှကျော်
အဖြေ

စာချုပ်စာတမ်းများ မှတ်ပုံတင်ပေး ခြင်းလုပ်ငန်းကို ၁၉၀၈ ခုနှစ်၊ စာချုပ်စာတမ်းများမှတ်ပုံတင်ဥပဒေ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် စာချုပ်စာတမ်းများ မှတ်ပုံတင်ဥပဒေများနှင်‌့အညီ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန၊ လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲရေးနှင်‌့ စာရင်းအင်းဦးစီးဌာန၊ ယခင်အမည် ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်းဦးစီးဌာနမှ ဆောင်ရွက်ပေးလျက် ရှိပါကြောင်း၊ မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သည့် ပစ္စည်းများ လွှဲပြောင်းခြင်းနှင်‌့ပတ်သက်သည့် စာချုပ်စာတမ်းများကို မှတ်ပုံတင်သည့်အခါ စာချုပ်စာတမ်းများအပေါ် ထိုက်သင်‌့သည့် တံဆိပ်ခေါင်းခွန်နှင်‌့ ဝင်ငွေခွန်ထမ်းဆောင်ခြင်းအတွက် တန်ဖိုးစိစစ်သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကာလတန်ဖိုးစိစစ် သတ်မှတ်ရေးအဖွဲ့ကို စီမံကိန်းနှင်‌့ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ၂၀-၄-၂၀၁၇ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်-၄၀/၂၀၁၇ နှင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက် လျက်ရှိပါကြောင်း၊

မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သည့် ပစ္စည်းများ လွှဲပြောင်းစာချုပ်တွင် ကျသင်‌့သည့်တံဆိပ်ခေါင်းတန်ဖိုး သတ်မှတ်ရန် အခြေခံထားတွက်ချက်သည့် စံတန်ဖိုး (Guidance Value) နှင်‌့ တွက်ချက်နည်း စနစ်များသည် စီမံကိန်းနှင်‌့ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်-၄၀/၂၀၁၇ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာနက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် ကာလတန်ဖိုး စိစစ်သတ်မှတ်ရေး အဖွဲ့က ဆောင်ရွက်သည့် ကိစ္စရပ်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ကာလတန်ဖိုးစိစစ် သတ်မှတ်ရေးအဖွဲ့အနေဖြင့် သတ်မှတ်သည့်တန်ဖိုးအပေါ် ဝင်ငွေခွန်နှင်‌့ တံဆိပ်ခေါင်းခွန်များကို သက်ဆိုင်ရာမြို့နယ် ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာနမှ အပြေအကြေ ပေးဆောင်စေပြီးမှသာ တံဆိပ်ခေါင်းများ ရောင်းချပေးပြီး၊ လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် စာရင်းအင်းဦးစီးဌာနက စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်ပေးခြင်းလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ပေးပါတယ်။ စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရာတွင် မှတ်ပုံတင်သွင်းလာသည့် စာချုပ်များသည် စာချုပ်အမျိုးအစားအလိုက်၊ တန်ဖိုးအလိုက် တံဆိပ်ခေါင်းလုံလောက်စွာ ကပ်ထားခြင်းရှိ/မရှိ သို့မဟုတ် တံဆိပ်ခေါင်းခွန် ကင်းလွတ်ခွင်‌့ ရရှိထားမှုရှိ/မရှိတို့ကို စာချုပ်စာတမ်းများ မှတ်ပုံတင်နည်းဥပဒေ ၄၂ နည်းဥပဒေခွဲ (ခ) နည်းဥပဒေခွဲငယ် ၂ အရ စိစစ်ပြီးမှ စာချုပ်စာတမ်းများ မှတ်ပုံတင်ဥပဒေနှင်‌့အညီ လက်ခံမှတ်ပုံတင် ပေးခြင်းဖြစ်ပါကြောင်း၊

စာချုပ်စာတမ်းများကို မှတ်ပုံတင်ရာတွင် ကျသင်‌့သည့် မှတ်ပုံတင်ခနှုန်းထားများကို ၁၉၀၈ ခုနှစ်၊ စာချုပ်စာတမ်းများ မှတ်ပုံတင်ဥပဒေပုဒ်မ ၇၈ အရ စာချုပ်စာတမ်းအမျိုးအစားအလိုက် သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းထားရှိပြီး ဖြစ်ပါကြောင်း၊  ယင်းနှုန်းထားများကိုလည်း ပြည်သူများသိသာ မြင်လွယ်အောင် စာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင်ရုံးများတွင် ကြော်ငြာထားရန် ညွှန်ကြားဆောင်ရွက်ထားပြီး ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာနှင်‌့ ပတ်သက်ပြီး ပဋိညာဉ်အက်ဥပဒေပုဒ်မ-၁၈၂ ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ သူတစ်ပါးအတွက် ကိစ္စတစ်ရပ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်ရန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသူ သို့မဟုတ် ခိုင်းစေတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသူကိုလည်းကောင်း၊ အခြားသူတို့နှင်‌့ အမှုကိစ္စဆောင်ရွက်ရာတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအတွက် ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြုဆောင်ရွက်သူကို ကိုယ်စားလှယ်ဟု ခေါ်ပါကြောင်း၊ ယခုလို ကိုယ်စားတာဝန်လွှဲပေးရခြင်းသည် ကိုယ်စားလှယ်လွှဲ အပ်ခြင်းသာဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်စားလှယ် လွှဲအပ်ခြင်းကို General Power သို့မဟုတ် Special Power များနှင့် လွှဲအပ်ပေးခြင်းဖြစ်ပါကြောင်း၊

ပစ္စည်းလွှဲပြောင်းခြင်း ဥပဒေပုဒ်မ ၅၄ အပိုဒ် ၂ အရ ငွေတစ်သိန်းကျပ်နှင်‌့အထက် တန်ဖိုးရှိသည့် မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်းများကို လွှဲပြောင်းရောင်းချရာတွင် မှတ်ပုံတင်စာချုပ်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ရမည် ဖြစ်သည့်အတွက် ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာ ရရှိသူများသည် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခြင်း လုပ်ငန်းကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ကြရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ကိုယ်စားလှယ်လွှဲအပ်ခြင်းသည် ပစ္စည်းလွှဲပြောင်း ရောင်းချခြင်းမဟုတ်ဘဲ မိမိ၏လုပ်ငန်းကိစ္စ တစ်ရပ်ရပ်ကို မိမိကိုယ်စား အခြားသူ တစ်ဦးဦးက ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ကိုယ်စားတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းသာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်  General Power၊ Special Power အရပ်ကတိစာချုပ်များအနေဖြင့် အဆင်‌့ဆင်‌့လွှဲပြောင်းရောင်းချ ဝယ်ယူနေကြသူများအနေဖြင့် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းကြရာတွင် တည်ဆဲဥပဒေများနှင့် ညီညွတ်စွာ ဆောင်ရွက်ကြရမည် ဖြစ်ပါကြောင်း၊

သို့ဖြစ်ပါ၍ စာချုပ် စာတမ်းများမှတ်ပုံတင်ရာတွင် သဘောသဘာဝချင်းကွဲပြားသည့် ရောင်းခွန်ဝယ်ခွန်များ ထမ်းဆောင်ခြင်းနှင်‌့ မှတ်ပုံတင်ကြေးပေးသွင်းခြင်းတို့သည် သဘောသဘာဝ မတူသော်လည်း လုပ်ငန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန်ဆက်စပ်မှုများ ရှိနေသည့်အတွက်ကြောင့် သီးခြားစီဆောင်ရွက်ပေး၍ မရပါကြောင်း ရှင်းလင်းဖြေကြားပါသည်။