Skip to main content

ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏က်န္းမာေရးဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား

 

နိဒါန္း
၁။ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ၏ အဓိကက်ေသာအင္အားစုျဖစ္ပါသည္။ ႏိုင္ငံ အနာဂါတ္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈအတြက္ အမ်ားဆုံးပါဝင္ေသာ အင္အားမ်ားျဖစ္သကဲ့သို႔ စီးပြားေရး အင္အားစုအျဖစ္လည္း သတ္မွတ္ႏိုင္ပါသည္။ ကမၻာ့လူဦးေရ၏ ၅ ပုံ ၁ ပုံ သည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားျဖစ္ၿပီး (၈၅) ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကပါသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္သည္ လူတစ္ဦးအတြက္ ကိုယ္ခႏၶာဖြံ႕ၿဖိဳးေျပာင္းလဲမႈ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအေတြးအေခၚ၊ အျပဳအမူတို႔ႏွင့္အတူ လူမႈဆက္ဆံေရးပတ္ဝန္းက်င္တြင္လည္း ေျပာင္းလဲမႈ၊ ဆြဲေဆာင္မႈ၊ ႐ိုက္ခတ္မႈမ်ား အမ်ားဆုံးႀကဳံေတြ႕ရေသာကာလျဖစ္ပါသည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္ လူငယ္မ်ားတြင္ က်န္းမာႀကံ႕ခိုင္မႈမ်ားႏွင့္ ျပည့္စုံသည္ဟုယူဆၾကပါသည္။ သို႔ေသာ္အေၾကာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္ဆယ္ေက်ာ္သက္လူ႐ြယ္မ်ား ေသဆုံးေနၾကပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္တြင္ ႀကဳံေတြ႕ႏိုင္သည့္က်န္းမာေရးႏွင့္ မညီၫြတ္ေသာအႏၲရာယ္ရွိသည့္ အမူအက်င့္မ်ားသည္ ထိုလူ႐ြယ္မ်ား၏ ဘဝတစ္ေလၽွာက္လုံးကိုဆိုးက်ိဳး သက္ေရာက္ေစႏိုင္ ေၾကာင္း ေလ့လာသိရွိရပါသည္။
အ႐ြယ္ကူးေျပာင္းပုံအဆင့္ဆင့္
၂။  ကေလးဘဝမွစ၍ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္အပိုင္းအျခားအထိ ကိုယ္ခႏၶာတည္ေဆာက္ပုံ၊ ဇီဝကမၼျဖစ္စဥ္မ်ား တျဖည္းျဖည္းဖြံ႕ၿဖိဳးေျပာင္းလဲလာၾကပါသည္။ အ႐ြယ္ေရာက္ျခင္းဆိုင္ရာ တြင္ မိန္းကေလးႏွင့္ ေယာက္်ားေလးမ်ားတြင္ မတူညီေသာေျပာင္းလဲမႈမ်ားျဖင့္ အ႐ြယ္ေရာက္ ၾကပါသည္။ မိန္းကေလးမ်ားက ေယာက္်ားေလးမ်ားထက္ေစာ၍ အ႐ြယ္ေရာက္ပါသည္။ အမ်ား အားျဖင့္ မိန္းကေလးမ်ားသည္ အသက္ (၉) ႏွစ္ မွ (၁၄) ႏွစ္အတြင္းအရပ္အေမာင္းႏွင့္ မ်ိဳးပြား ျခင္းဆိုင္ရာတို႔သည္ လူႀကီးတစ္ေယာက္ကဲ့သို႔ၿပီးျပည့္စုံသြားၿပီး ေယာက္်ားေလးမ်ားသည္ အသက္ ၁၀ ႏွစ္မွ ၁၇ ႏွစ္အတြင္း အ႐ြယ္ေရာက္ျခင္းျဖစ္ေပၚပါသည္။ ထိုအ႐ြယ္တြင္အႏၲရာယ္ မ်ားကို ေရွာင္ႏိုင္ရန္အတြက္ ကိုယ္ခႏၶာက်န္းမာေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို မွန္မွန္ကန္ကန္သိရွိရန္ လိုအပ္ပါသည္။
၃။    ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္ကို ေယ်ဘုယ်အားျဖင့္ အဆင့္ (၃) ဆင့္ ခြဲျခားႏိုင္ေသာ္လည္း တိက်စြာပိုင္းျခားရန္ခက္ခဲသည့္အျပင္ တစ္ဆင့္ႏွင့္တစ္ဆင့္ ဆက္စပ္ေနသည္ကိုလည္း ေအာက္ ေဖာ္ျပပါအတိုင္းေတြ႕ရွိရပါသည္-
    (က)    ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္ အေစာပိုင္း (အပ်ိဳေဖာ္၊ လူပ်ိဳေဖာ္ဝင္ေရာက္ခ်ိန္)
             မိန္းကေလး            (၉-၁၂ ႏွစ္ၾကား)
            ေယာက္်ားေလး        (၁၀-၁၃ ႏွစ္ၾကား)
    (ခ)    ဆယ္ေက်ာ္သက္႐ြယ္ အလယ္ပိုင္း
            မိန္းကေလး            (၁၃-၁၆ ႏွစ္ၾကား)
           ေယာက္်ားေလး        (၁၄-၁၇ ႏွစ္ၾကား)
    (ဂ)    ဆယ္ေက်ာ္သက္႐ြယ္ ေႏွာင္းပိုင္း
            မိန္းကေလး            (၁၆-၁၇ ႏွစ္ၾကား)
            ေယာက္်ားေလး        (၁၇ ႏွစ္ အထက္)
ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္တြင္ ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ား
၄။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ဘဝသည္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ က်န္းမာဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အားအေကာင္းဆုံးႏွင့္ ျပႆနာအမ်ားဆုံးျဖစ္ေပၚေသာ အပိုင္းအျခားတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိလူငယ္လူ႐ြယ္ မ်ားတြင္အျဖစ္မ်ားေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားမွာ မေတာ္တဆထိခိုက္ဒဏ္ရာရမႈမ်ား၊ သံဓါတ္ ႏွင့္ ေဖာ္လစ္အက္ဆစ္ခ်ိဳ႕တဲ့သည့္ အာဟာရဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား၊ မ်ိဳးဆက္ပြားက်န္းမာေရး ဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား (Premature Sex, Unsafe Abortion, Early Marriage)၊ ေဆးလိပ္၊ အရက္၊ ကြမ္းအပါအဝင္ မူးယစ္ေဆးဝါးသုံးစြဲျခင္း၊ စိတ္က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား၊ ကူးစက္တတ္ေသာေရာဂါမ်ား (HIV အပါအဝင္ လိင္မွတဆင့္ကူးစက္ တတ္ေသာေရာဂါမ်ား၊ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ တီဘီေရာဂါ စသည္ျဖင့္)၊ လူကုန္ကူးမႈခံရျခင္းႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ခံရျခင္းတို႔ျဖစ္ပါသည္။
၅။    ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိသည့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားဆိုရာတြင္ အခ်င္းခ်င္းဗိုလ္က်မႈမ်ား၊ ကိုယ္ကာယအႏိုင္က်င့္မႈမ်ား၊ ၾကမ္းတမ္းစြာ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားႏွင့္ လူသတ္မႈမ်ား အထိပါဝင္သည္။ ႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ အၾကမ္းဖက္သူႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ခံရသူမ်ားမွာ ေယာက္်ား ေလးမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ထို႔ျပင္ ကေလးသူငယ္မ်ားအား ၫွင္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္းႏွင့္ ပစ္ပယ္ျခင္း မ်ား ျဖစ္ေပၚလ်က္ရွိပါသည္။ မိဘအုပ္ထိန္းသူမ်ားမွ ၫွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈတြင္ ကိုယ္ကာယ ဆိုင္ရာ၊ လိင္မႈဆိုင္ရာႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာၫွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ားႏွင့္ ပစ္ပယ္မႈမ်ားေၾကာင့္ ပါဝင္ပါသည္။ မိမိကိုယ္မိမိၫွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္းႏွင့္ မိမိကိုယ္မိမိေသေၾကာင္းႀကံစည္ျခင္းမ်ား သည္လည္း ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္တြင္ ႀကဳံေတြ႕ေနရသည့္ ျပႆနာတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။  ကမၻာေပၚတြင္ အသက္ (၁၀) ႏွစ္မွ (၁၉) ႏွစ္ အတြင္းအ႐ြယ္မ်ားတြင္ တစ္ႏွစ္ပ်မ္းမၽွ (၁.၇) သန္း ခန္႔ ေသဆုံးေနၾကရၿပီး အဓိကအေၾကာင္းအရင္းမွာ မေတာ္တဆထိခိုက္မႈ၊ အၾကမ္းဖက္မႈ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေၾကာင္းေတြ႕ရွိရပါသည္။  ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္တြင္ အမ်ားဆုံးျဖစ္ပြားတတ္ေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္ပါသည္-

(က) မူးယစ္ေဆးဝါးႏွင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္က်န္းမာေရးျပႆနာ။ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္သည္ စူးစမ္းမႈ၊ စမ္းသပ္မႈမ်ားျပဳလုပ္တတ္သည့္အ႐ြယ္ ျဖစ္သည့္ အေလ်ာက္ ေဆးလိပ္၊ အရက္ႏွင့္ အျခားေသာမူးယစ္ေဆးဝါးမ်ားကို စမ္းသပ္ သုံးစြဲလာၾကပါသည္။ အေၾကာင္းရင္းမွာ လူႀကီးကဲ့သို႔ျပဳမူခံစားလိုမႈ၊ သူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္လိုမႈ၊ လူႀကီးမ်ားကို အံတုလိုမႈႏွင့္ စိတ္ဖိစီးမႈတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ မူးယစ္ေဆးဝါးမ်ားသုံးစြဲျခင္းသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္တြင္ သာမက အသက္ႀကီးအ႐ြယ္ေရာက္ရွိသည့္တိုင္ က်န္းမာေရးကိုထိခိုက္ေစပါ သည္။ လူငယ္အမ်ားစုတြင္ ေဆးစြဲမႈျပႆနာအပါအဝင္ အျခားေသာမူးယစ္ေစ ေသာအရာမ်ားအျပင္ ယာဥ္တိုက္မႈႏွင့္အျခားနည္းလမ္းမ်ားေၾကာင့္ အသက္မ်ားစြာ ဆုံး႐ႈံးေနၾကရပါသည္။
(ခ)    အာဟာရႏွင့္အမူအက်င့္ဆိုင္ရာက်န္းမာေရးျပႆနာ။  ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္တြင္ က်ား/မမေ႐ြး ကိုယ္ခႏၶာဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ျမန္ဆန္ေသာေၾကာင့္ သာမန္ထက္ ပိုၿပီးအာဟာရဓါတ္မ်ား ျဖည့္ဆည္းေပးရန္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ အာဟာရလုံေလာက္စြာမရရွိပါက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္မ်ားတြင္ ေပါင္မျပည့္သည့္ ကေလးေမြးဖြားတတ္ၿပီး မိခင္ေသြးအားနည္းျခင္းလည္း မလြဲမေသြႀကဳံေတြ႕ႏိုင္ပါသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ကာလ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ဓမၼတာလာျခင္းစတင္ေနၿပီ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္သံဓါတ္ျဖည့္တင္းေပးႏိုင္သည့္ အာဟာရမ်ားစားသုံးရန္ပိုမို လိုအပ္ပါသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္၌ေနထိုင္စားေသာက္မႈ အေလ့အထမ်ားသည္ အနာဂတ္ဘဝအတြက္ က်န္းမာေရးအေပၚအက်ိဳး သက္ေရာက္ေစႏိုင္ပါ သည္။ ပတ္ဝန္းက်င္ (မိသားစု၊ ေက်ာင္း၊ သူငယ္ခ်င္းစသည္) ရွိအေျခအေန မ်ားကလည္း၎တို႔ဖြံ႕ၿဖိဳးရန္အတြက္မ်ားစြာအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ရွိပါသည္။ အာဟာရျပည့္ဝစြာစားသုံးပါက ေရာဂါအမ်ားအျပားကို ကာကြယ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္ၿပီးကိုယ္စိတ္ဖြံ႕ၿဖိဳးေစရန္အတြက္လည္း အာဟာရသည္လြန္စြာ အေရးႀကီးပါသည္။ ထို႔ျပင္ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈေၾကာင့္လည္း ကိုယ္ခံအားေကာင္းျခင္း၊ အ႐ိုးမ်ားသန္မာျခင္းႏွင့္ အေလးခ်ိန္မၽွတျခင္းစသည့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားစြာ ရရွိမည္ျဖစ္ပါသည္။ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားႀကဳံေတြ႕ရေသာ လူငယ္မ်ားကိုေလ့လာရာ တြင္ ယခင္ထိုသို႔အေတြ႕ အႀကဳံရွိဖူးသူမ်ား၊ မူးယစ္ေဆးဝါးအသုံးျပဳသူမ်ား၊ ႐ိုင္းစိုင္းၾကမ္းတမ္းသူမ်ား၊ အဆင္မေျပသည့္မိသားစုမ်ားမွ ဆင္းသက္လာသူမ်ား၊ ဆင္းရဲ၍ဗဟုသုတနည္းေသာ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ေနထိုင္ရသူမ်ားတြင္ ထိုကဲ့သို႔ျပႆနာမ်ား ပိုမိုႀကဳံေတြ႕ရတတ္ေၾကာင္းေလ့လာသိရွိရပါသည္။ ထို အေၾကာင္းအရာမ်ားကို သိရွိနားလည္ႏိုင္ရန္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ကာလမ်ားတြင္ သဘာဝတရားအေၾကာင္းႏွင့္ အာဟာရလိုအပ္ခ်က္ အေၾကာင္းမ်ားကို ပံ့ပိုးအသိေပးရန္၊ ဗဟုသုတပညာေပး ၫႊန္ျပေပးရန္ အေထာက္အကူေကာင္းမ်ား လိုအပ္ပါသည္။
(ဂ)    ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျခင္းဆိုင္ရာက်န္းမာေရးျပႆနာ။ မိခင္ႏွင့္ကေလး ေသဆုံးႏႈန္းျမင့္မားျခင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏က်န္းမာေရးစနစ္ကို ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား အနက္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ ေသဆုံးသည့္ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္မ်ားတြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္မ်ားႏွင့္ အသက္(၄၀) ေက်ာ္မ်ားသည္ အမ်ားစုျဖစ္ၿပီး ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်မႈေၾကာင့္ ေသဆုံးၾကျခင္းျဖစ္ပါသည္။  သားဆက္ျခားနည္းမ်ားကို ေလ့လာမႈအားနည္းျခင္းေၾကာင့္ မလိုခ်င္ဘဲရရွိသည့္ ကိုယ္ဝန္မ်ားသည္ ဖ်က္ခ်ခံရျခင္းျဖင့္ အဆုံးသတ္သြားေလ့ရွိပါသည္။ အေရအတြက္အမ်ားဆုံး ကိုယ္ဝန္ရရွိမႈမ်ားမွာ ပညာတတ္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသူမ်ားတြင္ အမ်ားဆုံးျဖစ္ၿပီး အေၾကာင္းရင္းမွာ လူထုအတြင္းမ်ိဳးဆက္ပြား ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးအသိ နည္းပါးမႈေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။  ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္မ်ားတြင္ အသက္အႏၲရာယ္ ထိခိုက္ေစသည့္ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်မႈသည္ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံအားလုံးတြင္ ႀကဳံေတြ႕ေနရသည့္ ျပႆနာတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ ၿမိဳ႕ျပဆန္သည့္ တိုးတက္မႈမ်ား ျမန္ဆန္လာျခင္း၊ မိသားစုဖြဲ႕စည္းပုံမ်ား ယိုယြင္းလာျခင္း၊ အင္တာနက္ႏွင့္အျခား ဆက္သြယ္ေရးမီဒီယာမ်ားမွ တဆင့္အ႐ြယ္မတိုင္မီ လိင္ကိစၥႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အၾကားအျမင္မ်ားသည္ ယင္းျပႆနာ၏ အဓိကအရင္းအျမစ္မ်ားျဖစ္ပါသည္။  
ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအား ၎တို႔ခႏၶာကိုယ္ ႀကီးထြားဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏွင့္အတူ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ စိတ္ကူးမ်ား၊ စိတ္ခံစားမႈမ်ားကို သိရွိနားလည္ရန္ ကူညီေပးျခင္းျဖင့္ လိင္မႈကိစၥႏွင့္ ကိုယ္ဝန္ရျခင္းမ်ားမွ ကာကြယ္ေပးႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ အလိုမတူ လိင္ဆက္ဆံျခင္းကို ကာကြယ္တားဆီးႏိုင္ရန္အတြက္ အႀကံဉာဏ္ႏွင့္ ပံ့ပိုးမႈမ်ားေပးရန္၊ အကာကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံျခင္းေၾကာင့္ ျပႆနာမ်ားျဖစ္ႏိုင္ သည္ကို သိရွိႏိုင္ေစရန္ အထူးလိုအပ္ပါသည္။  
(ဃ)    စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား။  ႏွစ္စဥ္ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ (၂၀) ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔သည္ စိတ္က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည္ဟု ခန္႔မွန္းရပါသည္။ ၎တို႔သည္ ပုံမွန္အားျဖင့္စိတ္ခံစားလြယ္ၿပီး တစ္ခါတစ္ရံ ရက္အတန္ၾကာသည္အထိ ၿငိမ္သက္ေနျခင္းမ်ိဳး ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ႏွစ္ပတ္ေက်ာ္သည္အထိဆက္လက္ ျဖစ္ပြားေနသည္ဆိုလၽွင္ စိတ္က်ေရာဂါျဖစ္ပြားေနၿပီဟု ဆိုလိုပါသည္။ ၎အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ ကုသမႈလ်င္ျမန္စြာရရွိရန္လိုအပ္ၿပီး အခ်ိန္မီမကုသႏိုင္ပါက အသက္အႏၲရာယ္အထိပါ စိုးရိမ္ရႏိုင္ပါသည္။  ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားတြင္ စိတ္က်လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚလာျခင္းကို ကာကြယ္ႏိုင္ရန္အတြက္ မိသားစုႏွင့္ ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္သင့္ပါသည္။ ေက်ာင္းေနေပ်ာ္၍ စာေတာ္ရမည္ဆိုသည့္ ဆို႐ိုးအတိုင္းစိတ္က်န္းမာမွ ေက်ာင္းေနေပ်ာ္ၿပီး ေအာင္ျမင္မႈမ်ားရရွိႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ ကေလးမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိေသာ Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) ဟုေခၚေသာ အာ႐ုံစူးစိုက္မႈခ်ိဳ႕တဲ့ၿပီး ဂနာမၿငိမ္ျဖစ္ျခင္း စိတ္ေရာဂါ ျပႆနာေၾကာင့္  စာသင္ခ်ိန္တြင္ကေလးသည္ စိတ္မၿငိမ္မသက္ျဖစ္ေနျခင္းကို ဆိုးသြန္းေသာကေလးဟု သတ္မွတ္ျခင္းမျပဳမိေစရန္ အထူးအေရးႀကီးပါသည္။
ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္ က်န္းမာေရးစိန္ေခၚမႈမ်ား
၆။    ဆယ္ေက်ာ္သက္က်န္းမာေရးအေပၚ လႊမ္းမိုးေသာအေၾကာင္းတရား မ်ားစြာရွိပါသည္။ ၎တို႔မွာ က်ားမခြဲျခားမႈ၊ အလုပ္လက္မဲ့ျပႆနာ၊ ၿမိဳ႕ျပသို႔ေျပာင္းေ႐ြ႕မႈ၊ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလုပ္ကိုင္မႈ၊ လူမႈေရးစံႏႈန္းစစ္ပြဲမ်ားႏွင့္ အေရးေပၚျပႆနာမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ မျပည့္စုံေသာပညာေရး၊ က်န္းမာေရးေဆာင္႐ြက္မႈႏွင့္ ကင္းေဝးမႈ၊ ပတ္ဝန္းက်င္၊ မိသားစု၊ ေဆြမ်ိဳး၊ သူငယ္ခ်င္း၊ ေကာင္းမြန္ေသာမူဝါဒမရွိမႈ စသည္မ်ားလည္းပါဝင္ပါသည္။ ကမၻာတစ္ဝွမ္းရွိ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားတြင္ ကာကြယ္၍ရေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား ေၾကာင့္ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ပြားျခင္းႏွင့္ ယင္းေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ ေသဆုံးျခင္းမ်ားျဖစ္ေပၚလ်က္ရွိပါသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ မ်ားတြင္ သတင္းအခ်က္အလက္ လက္လွမ္းမမီျခင္း၊ ႏွစ္သိမ့္မႈမရရွိျခင္း၊ ေပါင္းစည္းမႈကင္းမဲ့ျခင္း၊ ေႏြးေထြး၍လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရေသာ ပါတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈမရရွိျခင္း (ဥပမာ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ မ်ိဳးပြားျခင္းဆိုင္ရာ မ်ားတြင္) စသည့္ စိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္ ႀကဳံေတြ႕ေနရပါသည္။

၇။    ကမၻာ့ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းတြင္ လုံေလာက္ေသာ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ၊ တက္ႂကြမႈမ်ားမရွိေၾကာင္းသိရွိရပါသည္။ လူလတ္ပိုင္းအ႐ြယ္ ေသဆုံးမႈ ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ခန္႔သည္ ကူးစက္ျခင္းေၾကာင့္ မဟုတ္ေသာေရာဂါမ်ားျဖင့္ ေသဆုံးလၽွက္ရွိၾကၿပီး ေသဆုံးမႈအေၾကာင္းတရားမ်ားသည္ ၎တို႔ဆယ္ေက်ာ္သက္ဘဝကတည္းက အစျပဳခဲ့ေသာအေၾကာင္း တရားမ်ားႏွင့္ဆက္စပ္လ်က္ရွိပါသည္။

၈။    ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္ ၁.၃ သန္းခန္႔သည္ ယာဥ္မေတာ္တဆမႈ မ်ားေၾကာင့္ ထိခိုက္ဒါဏ္ရာရရွိမႈ၊ HIV၊ မိမိကိုယ္ကိုအဆုံးစီရင္မႈ၊ အသက္႐ႉလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပြားမႈမ်ားႏွင့္ လူငယ္အခ်င္းခ်င္း အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ေသဆုံးခဲ့ၾကပါသည္။

၉။    အသက္ (၁၅) ႏွစ္မွ (၁၉) ႏွစ္အတြင္း ဆယ္ေက်ာ္သက္ မိန္းကေလးမ်ားသည္ မိမိကိုယ္ကို အဆုံးစီရင္ျခင္း၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္ႏွင့္ ကေလးေမြးဖြားၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးမ်ားေၾကာင့္ ေသဆုံးလၽွက္ရွိပါသည္။ အထူးသျဖင့္ အသက္ (၁၆) ႏွစ္ေအာက္ မိန္းကေလး (၂.၅) သန္းခန္႔သည္ ကေလးေမြးဖြား၍ ေသဆုံးခဲ့ၾကပါသည္။ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ မတိုင္မီအိမ္ေထာင္ျပဳမႈ အေျခအေနမွာ မိန္းကေလး (၁၅) သန္းခန္႔တြင္ ေတြ႕ရွိရပါသည္။ 

၁၀။  အသက္ (၂၀) ေအာက္ မိန္းကေလး (၁၀) ေယာက္တြင္ (၁) ေယာက္ခန္႔သည္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအၾကမ္းဖက္မႈကို ခံစားေနၾကရပါသည္။ (၃၀) သန္းခန္႔ေသာ မိန္းကေလးမ်ားသည္ အ႐ြယ္မတိုင္မီအတင္းအၾကပ္ လက္ထပ္ေစခိုင္းျခင္းကို ခံစားေနၾကရပါသည္။

က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစားဝန္ႀကီးဌာနမွ ခ်မွတ္ထားသည့္ နည္းဥပေဒသမ်ား

၁၁။ ျမန္မာႏိုင္ငံဆယ္ေက်ာ္သက္ႏွင့္ လူငယ္မ်ား၏က်န္းမာေရးကို တိုးတက္ျမင့္မားေစရန္ ရည္႐ြယ္၍ က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစားဝန္ႀကီးဌာနမွ ေအာက္ပါအတိုင္းနည္းဥပေဒသမ်ား ခ်မွတ္ထားပါသည္- (က)    လူငယ္မ်ားသည္ လူငယ္အစီအစဥ္မ်ားအား လက္ခံလာၿပီး လြယ္ကူစြာအသုံးျပဳ ႏိုင္ေစရန္အတြက္ အစီအစဥ္မ်ားေရးဆြဲျခင္း၊ ပုံစံထုတ္ျခင္း၊ အေကာင္ အထည္ေဖာ္ေဆာင္႐ြက္ျခင္းႏွင့္ အကဲျဖတ္သုံးသပ္ျခင္းမ်ားတြင္ လူငယ္မ်ား ကိုယ္တိုင္ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္ေစရပါမည္၊
(ခ)    ႏိုင္ငံေတာ္၏ လူမႈစီးပြားဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈတြင္ အေရးႀကီးေသာအခန္းက႑အျဖစ္ လူငယ္မ်ား၏ က်န္းမာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈအတြက္ ပိုမိုရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံရမည္၊
(ဂ)  က်န္းမာေရးက႑သည္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားကို အဓိကပံ့ပိုးေပးေန သည့္ က႑တစ္ခုျဖစ္သည့္အားေလ်ာ္စြာ လူငယ္မ်ား၏က်န္းမာေရးႏွင့္အမူ အက်င့္မ်ားအားက႑စုံမွခ်ဥ္းကပ္ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏိုင္ရန္ လိုအပ္သလိုပံ့ပိုး ကူညီပူးေပါင္းၫွိႏႈိင္းရမည္၊
(ဃ) ဘဝတစ္ေလၽွာက္လုံး စဥ္ဆက္မျပတ္ကုသေစာင့္ေရွာက္မႈေပးျခင္း၊ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားကို ပိုမိုေပါင္းစပ္ေဆာင္႐ြက္ေပးႏိုင္ေရး၊ ဆယ္ေက်ာ္သက္က်န္းမာေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအစီအစဥ္မ်ားတြင္ မ်ိဳးဆက္ပြားက်န္းမာေရး၊ အစားအစာႏွင့္အာဟာရ၊ စိတ္ က်န္းမာေရး၊ ေဒသအလိုက္ျဖစ္ပြားေသာ ကပ္ေရာဂါမ်ား (တီဘီႏွင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ)၊ HIV ႏွင့္ ကာလသား ေရာဂါအစီအစဥ္မ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ားကို ပိုမိုအားေကာင္းေစရပါမည္၊
(င) ကူညီပံ့ပိုးမႈရွိၿပီး လုပ္ကိုင္ႏိုင္စြမ္းရွိေသာ ပတ္ဝန္းက်င္ကိုဖန္တီးေပးျခင္း၊ မိသားစုႏွင့္ရပ္႐ြာလူထုေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ ရပ္ကြက္ေက်း႐ြာအတြင္း ကြင္းဆင္း ေဆာင္႐ြက္မႈ၊ ေဆးခန္းမ်ားဖြင့္လွစ္ကုသမႈကဲ့သို႔ေသာ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းယႏၲရားအသစ္မ်ားကို က်င့္သုံးေဆာင္႐ြက္ျခင္းျဖင့္ ဘဝတစ္ေလၽွာက္လုံး စဥ္ဆက္မျပတ္ ကုသေစာင့္ေရွာက္မႈေပးႏိုင္ေရး ႀကိဳးပမ္းေဆာင္႐ြက္ၾကရပါမည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ က်န္းမာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကို သိရွိနားလည္လာေစရန္ မိဘ၊ ဆရာ၊ ရပ္မိရပ္ဖႏွင့္ သက္ဆိုင္ရာလူႀကီးမ်ား၏ အခန္းက႑ကို ျမႇင့္တင္ေပးျခင္းျဖင့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေသာ ဘဝေနထိုင္မႈ ပုံစံကို အားေပးျမႇင့္တင္ရပါမည္။ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ေသာ အမူအက်င့္မ်ား ရရွိ လာေစမည့္ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို ဖန္တီးေပးရပါမည္။
(စ) လက္ရွိအေျခခံက်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈစနစ္အား ျပန္လည္သုံးသပ္ကာ ၿမိဳ႕နယ္က်န္းမာေရးဦးစီးဌာနမွစ၍ ၎၏လက္ေအာက္ရွိ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈအဆင့္ဆင့္တြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား အဆင္ေျပလြယ္ကူစြာ အသုံး ျပဳႏိုင္ေသာ ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားကိုထည့္သြင္းကာ စံအျဖစ္သတ္မွတ္ထားေသာ အရည္အေသြးမ်ားႏွင့္အညီ ဝန္ေဆာင္ေပးသြားရပါမည္။

အစိုးရ၏ေဆာင္႐ြက္ခ်က္မ်ား
၁၂။ က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစားဝန္ႀကီးဌာနသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လမ္းၫႊန္တြင္ အမ်ိဳးသားအဆင့္စံႏႈန္း (၄) ခု သတ္မွတ္၍ ေရးဆြဲခ်မွတ္ထားပါသည္။ ထိုလမ္းၫႊန္တြင္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားကို လက္ခံလာေအာင္ေဆာင္႐ြက္ျခင္း၊ လုပ္ငန္းေဆာင္႐ြက္မႈမ်ားကို ႀကီးၾကပ္ျခင္းအပါအဝင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအတြက္ အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာ ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားေပးႏိုင္ရန္ ႏိုင္ငံအဆင့္၊ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္အဆင့္၊ ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္၊ က်န္းမာေရးဌာနအဆင့္မ်ားတြင္ ေဆာင္႐ြက္ရမည့္လုပ္ငန္းမ်ားကို ထည့္သြင္းေရးဆြဲထားပါသည္။
၁၃။ ဆယ္ေက်ာ္သက္လူငယ္လူ႐ြယ္မ်ားအား က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေပးျခင္းသည္ အသက္ (၁၀) ႏွစ္မွ (၁၉) ႏွစ္အတြင္း လူငယ္မ်ားအတြက္ ရည္႐ြယ္ပါသည္။ က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီးဌာနအေနျဖင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္လူငယ္၊ လူ႐ြယ္မ်ားအား က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေပးရာတြင္ ေက်ာင္းအေျချပဳဆယ္ေက်ာ္သက္လူငယ္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေပးျခင္းႏွင့္ ျပည္သူလူထုအေျချပဳ ဆယ္ေက်ာ္သက္လူငယ္က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးျခင္း ဟူ၍ခြဲျခားေဆာင္႐ြက္ေပးလ်က္ရွိပါသည္။
၁၄။ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနအေနျဖင့္ စိတ္က်န္းမာေရးစီမံကိန္းကို ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ၿပီး ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူမ်ား၏ စိတ္ဖိစီးမႈကိုေစာင့္ေရွာက္ကုသမႈ လုပ္ငန္းတစ္စိတ္တစ္ေဒသအျဖစ္ ေက်ာင္းက်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ကုသမႈတြင္ ေပါင္းစပ္ထည့္သြင္းေဆာင္႐ြက္ခဲ့ပါသည္။

စဥ္ဆက္မျပတ္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးေဆာင္႐ြက္ခ်က္ (Substainable Development Goals) မ်ားထဲမွ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး ေဆာင္႐ြက္ခ်က္မ်ား
၁၅။    ျမန္မာႏိုင္ငံစဥ္ဆက္မျပတ္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးေဆာင္႐ြက္ခ်က္မ်ားႏွင့္အညီ အစိုးရသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ က်န္းမာေရးႏွင့္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ ေအာက္ပါလုပ္ငန္းမ်ားကို လည္းလုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိပါသည္-
(က)    အသည္းေရာင္အသားဝါ Bပိုးကာကြယ္ေဆး၊ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကာကြယ္ ေဆး၊ ဆုံစို႔နာ၊ ေမးခိုင္ေရာဂါ၊ ဂ်ိဳက္သိုး၊ ဝက္သက္ေရာဂါကာကြယ္ေဆးထိုး ေပးျခင္း လုပ္ငန္းမ်ား၊
(ခ)    အာဟာရဆိုင္ရာ၊ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာကာကြယ္မႈ၊ ေဆး႐ြက္ႀကီးႏွင့္ မူးယစ္ေဆးဝါး သုံးစြဲမႈဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးအေလ့အထေကာင္းမ်ားျမႇင့္တင္ျခင္း ၊
(ဂ)    ဆယ္ေက်ာ္သက္မိန္းကေလးမ်ားတြင္ ေသြးအားနည္းမႈကို ကာကြယ္ေပးျခင္း၊ စုံစမ္းေဖာ္ထုတ္ျခင္း၊ ကုသျခင္း၊
(ဃ)    ဘက္စုံလိင္မႈကိစၥဆိုင္ရာ ပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ားေဆာင္႐ြက္ျခင္း၊

(င)    သေႏၶတားနည္းအပါအဝင္ လိင္မႈကိစၥဆိုင္ရာႏွင့္ မ်ိဳးပြားျခင္းဆိုင္ရာ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ား ျဖန္႔ေဝျခင္း၊ ပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္႐ြက္ျခင္း၊
(စ)    ဆယ္ေက်ာ္သက္ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္မ်ား စိတ္က်န္းမာေရးအတြက္ စိတ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ လူမႈဆက္ဆံမႈ အေထာက္အပံ့ေပးျခင္း၊
(ဆ)    လိင္မႈကိစၥဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈမွ ကာကြယ္ျခင္း၊
(ဇ)    ဆယ္ေက်ာ္သက္မိန္းကေလးမ်ားတြင္ အခ်ိန္မတိုင္မီ အတင္းအၾကပ္အိမ္ေထာင္ ျပဳေစျခင္းျဖင့္အႏၲရာယ္ရွိေသာ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္ဒါဏ္ရာရမႈမ်ား မျဖစ္ေပၚေစရန္ ကာကြယ္မႈေပးျခင္း၊
(ဈ)    HIV၊ TB ႏွင့္ ကာလသားေရာဂါမ်ားအပါအဝင္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါမ်ား၊ မ်ိဳးပြားျခင္းဆိုင္ရာေရာဂါမ်ား၊ အျခားေသာကူးစက္ေရာဂါမ်ားႏွင့္ ကူးစက္ပိုး ေၾကာင့္ မဟုတ္ေသာေရာဂါမ်ားအား ကာကြယ္ေပးျခင္း၊
(ည)    HIV ကပ္အသြင္ ျဖစ္ပြားေသာႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ေယာက္က်ားေလးမ်ားအား မိမိဆႏၵ ျဖင့္ လိင္အေရျပားထိပ္ ျဖတ္ေတာက္ျခင္း၊
(ဋ)    အရာဝတၳဳပစၥည္းမ်ားကို အသုံးျပဳျခင္းျဖင့္ ထိခိုက္နာက်င္ေစရန္ ျပဳလုပ္ျခင္းမွ ကာကြယ္ျခင္း၊
(ဌ)    အႏၲရာယ္ရွိေသာ မူးယစ္ေဆးဝါးမ်ားသုံးစြဲမႈကို ေဖာ္ထုတ္ရန္ႏွင့္ ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္း မႈရွိေသာ လူငယ္မ်ား၏မိဘမ်ားအား ကၽြမ္းက်င္မႈဆိုင္ရာ သင္တန္းမ်ားပို႔ခ်ေပး ျခင္း၊
(ဍ)    မေတာ္တဆထိခိုက္မႈမ်ားႏွင့္ အရက္ေသစာေသာက္သုံးမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ထိခိုက္မႈမ်ားကို စိစစ္ကုသထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
(ဎ)    မိမိကိုယ္ကို အဆုံးစီရင္ျခင္းႏွင့္ နာက်င္ေအာင္ျပဳလုပ္၍ အဆုံးစီရင္ျခင္းမ်ားကို ကာကြယ္ေပးျခင္းမ်ား ေဆာင္႐ြက္သြားမည္ျဖစ္ပါသည္။

ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအတြက္ ခ်မွတ္ထားေသာမူဝါဒမ်ား
AHDP Strategic Framework 2017

၁၆။   ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ က်န္းမာေရးအတြက္ AHDP (Adolescent Health Development Program)ကို ေရးဆြဲေဆာင္႐ြက္ခဲ့ၿပီး  မဟာဗ်ဴဟာ (၃) ရပ္ ပါဝင္ေသာ မူေဘာင္တစ္ခုကို ခ်မွတ္ေရးဆြဲခဲ့ပါသည္။ ၎မူေဘာင္တြင္ က်န္းမာေရးပညာေပးျခင္းႏွင့္ က်န္းမာေရးအဆင့္ျမႇင့္တင္ျခင္း၊ ဘဝေနထိုင္မႈစြမ္းရည္တည္ေဆာက္ျခင္း၊ ကာကြယ္ျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္းဆိုင္ရာ က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားပါဝင္ေသာ မဟာဗ်ဴဟာမ်ား ပါဝင္ပါသည္။
၁၇။  ၎မဟာဗ်ဴဟာမ်ားကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္အတြက္ ခိုင္မာ ေသာက်န္းမာေရးစနစ္ေကာင္းမ်ား ခ်မွတ္ထားပါသည္။ အေထာက္အပံ့မ်ား၊ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ၊ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအတြက္ အသုံးဝင္မည့္ပစၥည္းမ်ားသည္ မဟာဗ်ဴဟာ၏ အစိတ္အပိုင္းမ်ား အျဖစ္သတ္မွတ္ထားရွိပါသည္။ ထို႔ျပင္ လိုအပ္သည့္ေနရာမ်ားတြင္ လုံေလာက္သည့္ကၽြမ္းက်င္ က်န္းမာေရးလုပ္သားႏွင့္ အျခားေသာလုပ္သားမ်ားကိုလည္း ျဖည့္ဆည္းခန္႔အပ္ေပးရန္ပါဝင္ ပါသည္။ မူဝါဒမ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ရန္  လုံေလာက္ေသာဘ႑ာေငြ ေထာက္ပံ့မႈရွိရန္ျပ႒ာန္းထားပါသည္။ decision-makers မ်ား၏ ေထာက္ပံ့ေပးမႈမ်ားႏွင့္ မူဝါဒမ်ားဆိုင္ရာအကူအညီျဖစ္ေစမႈမ်ားသည္ ေကာင္းမြန္ေသာပတ္ဝန္းက်င္ကိုဖန္တီးေပး ပါသည္။ Adolescent Health and Development Program (AHDP) တြင္ မဟာဗ်ဴဟာ ဆိုင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္ႏွင့္ ျပန္လည္ၾကပ္မတ္သုံးသပ္သည့္စနစ္(Monitoring and Evaluations) မ်ား သတ္မွတ္ထားျခင္းမ်ားပါဝင္ေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။
၁၈။ ထို႔ျပင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ က်န္းမာေရးကို တိုက္႐ိုက္ သို႔မဟုတ္ သြယ္ဝိုက္၍ပါဝင္ေသာ လူမႈယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ လႊမ္းမိုးေသာအခ်က္မ်ားျဖစ္သည့္  ပညာေရး၊ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္း မႈ၊ တတ္ႂကြစြာပါဝင္လႈပ္ရွားမႈအစီအစဥ္မ်ားလည္း ပါဝင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ဆယ္ေက်ာ္သက္ က်န္းမာေရးအတြက္ ေအာင္ျမင္မႈပန္းတိုင္ ေရာက္ရွိရန္အတားအဆီး အခက္အခဲမ်ားစြာလည္း ရွိေနပါေသးသည္။
ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ၏ ဆယ္ေက်ာ္သက္က်န္းမာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး အစီအစဥ္မ်ား
၁၉။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ AHDP သည္ ကူးစက္ျပန္႔ပြားျခင္းႏွင့္ ကာကြယ္ေရးဌာန (DOH-Epidemiology Bureau)၏ အဖြဲ႕ဝင္တစ္ခုျဖစ္ေသာ Techanical Working Group ႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ဆယ္ေက်ာ္သက္က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈမ်ားႏွင့္ ျပည့္စုံေသာ ေထာက္ပံ့မႈမ်ားကို က်ယ္ျပန္႔စြာေထာက္ပံ့ေပးႏိုင္ရန္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ၾကပါသည္။ DOH ၏ အခ်ိဳ႕ေသာအစီအစဥ္မ်ား သည္ ၎တို႔၏ ကိုယ္ပိုင္အရည္အခ်င္းမ်ားႏွင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ မ်ား၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းေပးၿပီး AHDP ႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ အသက္ ၁၀-၁၉ ႏွစ္ရွိ လူငယ္မ်ားအတြက္ က်န္းမာေရးၫႊန္းကိန္းအားနည္းခ်က္မ်ားကို အဓိကထား၍ ေဆာင္႐ြက္ လၽွက္ရွိပါသည္။ ၂၀။    AHDP မွ မန္ေနဂ်ာမ်ားသည္ အျခား Program မွ မန္ေနဂ်ာမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ဆယ္ေက်ာ္သက္က်န္းမာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ အစီအစဥ္မ်ားကို အေလးေပးေဆာင္႐ြက္သြားမည္ ျဖစ္ပါသည္-
(က)    အာဟာရဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ား
(ခ)    သြားႏွင့္ခံတြင္း က်န္းမာေရးဆိုင္ရာကိစၥရပ္မ်ား
(ဂ)    ကာကြယ္ေဆးထိုးေပးျခင္းဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ား
(ဃ)    ထိခိုက္ဒါဏ္ရာရျခင္းဆိုင္ရာကိစၥရပ္မ်ား
(င)    လိင္မႈကိစၥဆိုင္ရာႏွင့္ မ်ိဳးပြားျခင္းဆိုင္ရာက်န္းမာေရး
(၁)    မိသားစုကိစၥမ်ား
(၂)    မိခင္ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ အႏၲရာယ္မ်ားမွ ကာကြယ္ေပးျခင္း
(၃)    HIV ႏွင့္ STI(Sexually transmitted infections)
(စ)    အရာဝတၳဳပစၥည္းမ်ားႏွင့္ သုံးစြဲျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းလုပ္ငန္းမ်ား
(၁)    မူးယစ္ေဆးဝါး
(၂)    ေဆး႐ြက္ႀကီး
(၃)    အရက္စသည္တို႔ကို ဦးစားေပးထိန္းခ်ဳပ္ ေဆာင္႐ြက္သြားမည့္ အစီအစဥ္မ်ား ပါဝင္ပါသည္။

၂၁။    လူငယ္မ်ားအားလုံးကို ေအဂ်င္စီႏွင့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ အေထာက္အပံ့ေကာင္းမ်ားေပးေန ျခင္းသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္လူငယ္မ်ား၏ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္  က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈမ်ားထဲမွ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုအျဖစ္ပါဝင္ေနျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္မ်ားအတြက္ STI (Sexually transmitted infections) ႏွင့္ HIV ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈမွ ကာကြယ္ေပးျခင္းမ်ားသည္ ၎ program ၏ က်န္းမာေရး ဆယ္ေက်ာ္သက္ က်န္းမာေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာေစရန္အတြက္ ဝန္ေဆာင္မႈအစိတ္အပိုင္းတစ္ခု အျဖစ္ ေရးဆြဲပါဝင္ပါသည္။ တျခားတစ္ဖက္တြင္လည္း အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ က်န္းမာေရး လုပ္သားမ်ားမွစုေပါင္း ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းျခင္းမ်ားျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္သြားရန္ ရည္႐ြယ္၍ ေရးဆြဲထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအတြက္ ေဆာင္႐ြက္ခ်က္မ်ား
၂၂။ အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္လည္း ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားႀကဳံေတြ႕ေနရေသာ ျပႆနာမ်ားမွာ ဤစာတမ္းတိုပါ ျပႆနာမ်ားႏွင့္ထပ္တူညီမၽွပါဝင္ၿပီးျဖစ္ပါသည္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေပါင္း (၂၄၃) သန္းခန္႔ရွိၿပီး ဆယ္ေက်ာ္သက္အမ်ားဆုံးရွိေသာ ႏိုင္ငံတစ္ခု လည္းျဖစ္ပါသည္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္အတြင္ အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ ေပါင္း ၃၃၀ ဦး ေသဆုံးခဲ့ၿပီး အဓိကအေၾကာင္းအရင္းတစ္ခုျဖစ္ေသာ ကာကြယ္တားဆီး၍ရေသာ အေၾကာင္းတရားမ်ားေၾကာင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေပါင္း ၁.၃ သန္းခန္႔ ေသဆုံးခဲ့ပါသည္။ ထို႔ျပင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္ အရက္ေသာက္သုံးမႈႏႈန္းမွာ ၂၁ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ေဆး႐ြက္ႀကီး သုံးစြဲမႈႏႈန္း ၁၄ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ေဆးေျခာက္သုံးစြဲမႈႏႈန္း ၃ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ဘိန္းျဖဴသုံးစြဲမႈႏႈန္း ၀.၄ ရာခိုင္ႏႈန္း တို႔ျဖင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ မူးယစ္ေဆးဝါးျပန္႔ႏွံ႔သုံးစြဲမႈ ျပႆနာမ်ားျဖစ္ေပၚလ်က္ရွိပါသည္။  ထို႔ျပင္ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့မႈေၾကာင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မိန္းကေလး ၄၅ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ေယာက္်ားေလး ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖစ္ပြားလၽွက္ရွိၿပီး ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းမွာ မိန္းကေလး ၆၆ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ေယာက္်ားေလး ၄၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖစ္ပါသည္။

၂၃။  အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအတြက္ အဓိကဦးစားေပးခ်မွတ္ထားေသာ လိုအပ္ခ်က္မ်ားမွာ တိက်မွန္ကန္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္၊ က်န္းမာေစရန္၊ မ်ိဳးဆက္ပ်ံ႕ပြားေရးဆိုင္ရာ အသိပညာေပးမႈမ်ား၊ အာဟာရဆိုင္ရာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေစရန္၊ ႀကီးထြားျခင္းႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးျခင္းဆိုင္ရာ၊ လိင္မႈကိစၥဆိုင္ရာေရာဂါမ်ား ႏွင့္ HIV ကိုတားဆီး ကာကြယ္ႏိုင္ရန္၊ လုံေလာက္ေသာအစာအာဟာရ ျပည့္ဝေစရန္၊ က်န္းမာေပ်ာ္႐ႊင္ေသာ ဘဝကို ရရွိေစရန္၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ ပညာေပးေဟာေျပာပြဲမ်ား ျပဳလုပ္ေပးရန္၊ လုံၿခဳံေသာ ပတ္ဝန္းက်င္ အေျခအေနေကာင္းမ်ားဖန္တီးေပးရန္ႏွင့္ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား၏ေဆြးေႏြးလမ္းၫႊန္ မႈမ်ားျပဳလုပ္ေပးရန္ စသည္တို႔ပါဝင္ပါသည္။

နိဂုံး
၂၄။    အထက္ေဖာ္ျပပါႏိုင္ငံမ်ား၏ နမူနာအေတြ႕အႀကဳံအရ ဆယ္ေက်ာ္သက္က်န္းမာေရး အတြက္ မူဝါဒမ်ား၊ စီမံခ်က္မ်ား ေရးဆြဲခ်မွတ္ျခင္းသည္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈတစ္ခုပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္မ်ားတြင္ မိဘမ်ား၏လမ္းၫႊန္မႈသည္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္ပါသည္။ ၎တို႔၏ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈမ်ားကိုသိထားျခင္းျဖင့္မွီခိုမႈကင္းမဲ့ၿပီး မိမိကိုယ္ကို တာဝန္ယူႏိုင္သည့္ လူႀကီးတစ္ေယာက္ျဖစ္လာေအာင္ အေထာက္အကူေပးႏိုင္ပါသည္။  အသက္အ႐ြယ္၊ က်ား/မမေ႐ြး၊ ပညာအဆင့္အတန္း၊ ယဥ္ေက်းမႈေနာက္ခံႏွင့္ လူမ်ိဳးမေ႐ြး၊ မသန္စြမ္းမႈႏွင့္ အျခားမည္သည့္ အေၾကာင္းမ်ားပင္ရွိေသာ္ျငားလည္း ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား အားလုံးသည္ ၎တို႔၏လိုအပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ကိုက္ညီသည့္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားကို ရယူႏိုင္ခြင့္ရွိရပါမည္။ က်န္းမာေရးေကာင္းမြန္ေစရန္အတြက္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ခံယူပိုင္ ခြင့္ႏွင့္ အခမဲ့ေဆးဝါးကုသမႈ အစီအမံမ်ားရယူပိုင္ခြင့္ အခြင့္အေရးမ်ားကို ရရွိေအာင္ေဆာင္႐ြက္ သင့္ပါသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားသည္ မည္သည့္အေျခအေနမ်ိဳးတြင္မဆို က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားကို လက္လွမ္းမီႏိုင္ပါက ၎တို႔၏က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈႏွင့္ က်န္းမာေရး အဆင့္အတန္းမ်ား တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာၾကေၾကာင္း သိပၸံနည္းက်အေထာက္အထားမ်ားရွိပါသည္။

၂၅။    ကေလးဘဝမွ ဆယ္ေက်ာ္သက္ဘဝသို႔ ဝင္ေရာက္ခ်ိန္တြင္ ၎တို႔၏ ခႏၶာကိုယ္ႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေျပာင္းအလဲမ်ားကို ေနရာတိုင္းတြင္သြန္သင္ေပးႏိုင္မွသာ လူငယ္ဘဝကို ေပ်ာ္႐ႊင္စြာျဖတ္သန္းႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ ၿခဳံငုံသုံးသပ္ရမည္ဆိုလၽွင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္တြင္ သင့္တင့္မၽွတေသာ အာဟာရရွိၿပီး၊ ပညာေရးသည္လည္း အရည္အေသြး ျမင့္တင္ေပးသည့္ စနစ္ကိုဦးတည္ဖို႔ရာ ၎တို႔၏အနာဂါတ္အတြက္ အလြန္အေရးႀကီးပါသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ မ်ား၏ဘဝလွပမွ တိုင္းျပည္၏အနာဂတ္လည္း လွပႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ဘဝကို သက္ေတာင့္သက္သာျဖတ္သန္းၿပီး ရင့္က်က္သည့္လူႀကီးဘဝသို႔ ေရာက္ရွိမည္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အတြက္ မိဘအုပ္ထိန္းသူမ်ား၊ ေက်ာင္းမွ ဆရာ/ဆရာမမ်ားပါ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ နားလည္ပံ့ပိုးေပးႏိုင္ဖို႔ရာ အဓိကျဖစ္ပါသည္။ သို႔မွသာ အေရးႀကီးဆုံးျဖစ္သည့္ လူ႕ဘဝအတြက္အကူးအေျပာင္း ကာလတစ္ခုျဖစ္ေသာ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ား၊ အခက္အခဲမ်ား ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းရာတြင္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစရန္အတြက္ ေရးသားျပဳစုထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။


သတိျပဳရန္

ဤသတင္းအခ်က္အလက္သည္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားအား ၎တို႔၏ လႊတ္ေတာ္ ဆိုင္ရာတာဝန္မ်ားကို ေဆာင္႐ြက္ရာတြင္ အေထာက္အကူျပဳရန္အတြက္ ျဖစ္ပါသည္။ ပုဂၢိဳလ္ေရး ဆိုင္ရာ ကိစၥတစ္စုံတစ္ခုအတြက္ အသုံးျပဳရန္မဟုတ္ပါ။ အခ်ိန္ႏွင့္တေျပးညီ ေနာက္ဆုံးရ သတင္းျဖစ္မည္ဟု သတ္မွတ္ မထားသင့္ပါ။ ဤအခ်က္အလက္မ်ားအား တရားဝင္ သို႔မဟုတ္ ပညာရွင္ဆိုင္ရာအႀကံေပးခ်က္အျဖစ္ မသတ္မွတ္သင့္ပါ။ အထူးအႀကံေပးခ်က္ သို႔မဟုတ္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားလိုအပ္ပါက အရည္အေသြးျပည့္မီေသာ သင့္ေလ်ာ္သည့္ကၽြမ္းက်င္ ပညာရွင္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္။ လႊတ္ေတာ္သုေတသနဝန္ေဆာင္မႈသည္ စာတမ္းတိုမ်ား တြင္ ပါဝင္ေသာအေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ လႊတ္ေတာ္ ဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ပါသည္။ အမ်ားျပည္သူႏွင့္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းမရွိပါ။

ရက္စြဲ
၃၁.၇.၂၀၁၈